We horen het steeds vaker: ouderen moeten langer zelfstandig thuis blijven wonen.
Voor sommige mensen is dat precies wat zij willen. Hun eigen woning, vertrouwde omgeving en zoveel mogelijk zelfstandigheid behouden. Maar voor anderen is langer thuis wonen niet zozeer een bewuste keuze, maar steeds vaker de realiteit van een zorgsysteem dat onder druk staat.
De vraag is daarom niet alleen hoe we mensen langer thuis kunnen laten wonen, maar vooral: wie vangt op wat daardoor thuis komt te liggen?
Een zorgsysteem onder druk
De Nederlandse zorg staat voor een grote uitdaging. We worden ouder, de zorgvraag neemt toe en tegelijkertijd is er een tekort aan zorgprofessionals. Niet iedereen die ondersteuning nodig heeft, heeft daarmee automatisch toegang tot een plek binnen een zorginstelling.
Hierdoor wordt steeds meer zorg en ondersteuning in de thuissituatie georganiseerd.
Op papier kan iemand misschien nog zelfstandig thuis wonen. Maar dat betekent niet dat het dagelijks leven ook daadwerkelijk zelfstandig lukt.
Want wie merkt het wanneer iemand steeds minder eet? Wie gaat mee wanneer een ziekenhuisafspraak te ingewikkeld of spannend wordt? Wie merkt dat iemand nauwelijks meer buiten komt, het overzicht verliest of steeds eenzamer wordt?
Steeds meer verantwoordelijkheid voor mantelzorgers
Een groot deel van deze ondersteuning komt terecht bij partners, kinderen, familieleden, vrienden en andere mantelzorgers.
Zij doen ontzettend belangrijk werk, maar hebben daarnaast vaak ook hun eigen leven, gezin, werk en verantwoordelijkheden.
Even boodschappen halen wordt iedere week boodschappen doen. Af en toe meegaan naar het ziekenhuis worden steeds meer afspraken. Er komen telefoontjes, administratie, medicatie, zorgen en onverwachte situaties bij.
Mantelzorg ontstaat bovendien vaak geleidelijk. Daardoor kan de belasting toenemen zonder dat iemand direct beseft hoeveel verantwoordelijkheid hij of zij inmiddels draagt.
Wanneer professionele zorg schaars is en iemand toch thuis moet blijven wonen, kan die druk steeds verder verschuiven naar het sociale netwerk.
Precies tussen zorg en het sociaal domein
Juist daarom wordt samenwerking tussen zorg en het sociaal domein steeds belangrijker.
Gezondheid wordt namelijk niet alleen bepaald door een diagnose of medische behandeling. Ook eenzaamheid, beweging, voeding, zelfstandigheid, dagstructuur, financiële of praktische problemen en het hebben van betekenisvolle sociale contacten spelen een rol in hoe iemand functioneert.
Een thuiszorgmedewerker kan uitstekende zorg leveren tijdens een gepland zorgmoment, maar heeft niet altijd de tijd of opdracht om vervolgens samen boodschappen te doen, een wandeling te maken, uitgebreid mee te gaan naar een afspraak of aandacht te besteden aan andere aspecten van het dagelijks leven.
Aan de andere kant richt maatschappelijke ondersteuning zich juist op die dagelijkse begeleiding, zelfredzaamheid, participatie en welzijn. Een maatschappelijk ondersteuner of begeleider heeft echter niet automatisch een verpleegkundige achtergrond en kan niet zomaar verpleegkundige of voorbehouden handelingen uitvoeren wanneer deze nodig zijn.
En daar ontstaat een belangrijk tussengebied.
Niet alles wat iemand nodig heeft is verpleegkundige zorg en vica versa. Maar dat betekent niet dat het niet belangrijk is.
Eerder ondersteunen in plaats van wachten
Misschien moeten we daarom anders kijken naar de ondersteuning van mensen die langer thuis wonen.
Niet pas handelen wanneer zelfstandig wonen écht niet meer gaat, maar eerder kijken naar wat nodig is om achteruitgang, overbelasting en sociaal isolement zoveel mogelijk te voorkomen.
Een paar uur persoonlijke begeleiding kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand weer buiten komt, ondersteuning krijgt bij dagelijkse zaken of meer structuur ervaart. Tegelijkertijd kan het betekenen dat een dochter, zoon of partner even niet degene hoeft te zijn die alles opvangt.
Juist die combinatie kan belangrijk worden in een zorgsysteem waarin steeds meer van mensen en hun omgeving wordt gevraagd.
De gedachte achter Zhenyu Care
Vanuit mijn werk als verpleegkundige zie ik hoe belangrijk medische zorg is. Maar ik zie ook hoeveel er gebeurt buiten het medische zorgmoment.
Daarom wil ik met Zhenyu Care juist ruimte bieden voor het gebied tussen zorg, begeleiding en welzijn.
Een vertrouwd gezicht dat niet alleen kijkt naar wat iemand medisch nodig heeft, maar ook naar hoe het dagelijks leven verloopt. Samen boodschappen doen, bewegen, meegaan naar een afspraak, structuur creëren, aandacht hebben voor eenzaamheid of ondersteunen bij het vinden van een nieuwe balans wanneer het leven door ziekte verandert.
Niet ter vervanging van thuiszorg, huisarts, mantelzorg of het sociaal domein, maar juist als aanvulling daarop.
Want wanneer we als samenleving verwachten dat mensen steeds langer thuis blijven wonen, moeten we óók blijven kijken naar wat ervoor nodig is om dat thuis wonen menswaardig, veilig en leefbaar te houden.